Milli mücadele sırasında Hint Müslümanları İngilizlere karşı BMM’ye destek olmak amacı ile "Ankara ve Izmır Yardım Fonu" adı ile iki ayrı fon kurup BMM için yardım toplamaya başladı. Hatta bunun için Özel üniformalar da yapıldı, üzerlerinde kuva-yi milliye simgeleri bulunmaktaydı. Bu yardımlar sonucunda toplanılan para Atatürk'ün şahsına gönderildi ve Osmanlı Bankası Ankara Şubesi'nde tutuldu. 1921-1922 arasında gönderilen para toplam 675,494 liraydı. Para şartsız verildiği için istenilen şekilde kullanilabilirdi de. Atatürk bu paranın 500.000 tl sini Savunma Bakanı Kazım Özalp'a, 110.000 tl sini de Yunan ordusunun yakıp yıktığı şehirlerdeki insanlara yardım için kullandı. Kalan para 65.494 tl idi. Milli Mücadele'den sonra Bakanlar Kurulu Atatürk'ün Milli Mücadele'de harcadığı 380.000 tl yi iade etti.Bu para Hint Müslümanları tarafından verilmişti. Bu para ile İş Bankası kurulacaktı.

Kuruluşu
Atatürk ekonomik bağımsızlığa çok önem veriyordu. Bunun için ilk önce güçlü ve milli bir banka kurulmalıydı. 1924 yılında ülkemizde 15 yabancı 18 yerli banka vardı. Yerli bankalar küçük ve yereldi. Bunlar İttihatçıların "Milli Ekonomi politikası" sonucunda kurulmuştu. Osmanlı Bankası ise yabancıların elinde iken Itibar-ı Milli ve Ziraat Bankası ise oldukça yetersizdi. 1923 Izmir Iktisat Kongresinde milli bir bankanın kurulması kararı alınmıştı. Atatürk de 26 Ağustos 1924'te İş bankası resmi olarak kurulmuştu. Kuruluşunun nedenlerinden birini Falih Rıfkı Atay şöyle yazmıştır:
Yabancı bankalardan biri:
“Acaba sizdeki yüz bin liramızla bankanıza ortak olabilir miyiz?” sorusuna, Türklerin bu işlerle uğraşması yersiz olduğu gibi bir yanıt verince, Mustafa Kemal yüz bin lirayı hemen bankadan çeker, çuval içinde Kasaboğlu çarşısında dükkana koyar ve önüne bir de nöbetçi diker. Şimdi sermayeleri yüz milyonları aşan resmi ve özel milli bankaların temeli budur.'
Tarih özellikle 26 Ağustos'tu, bu tarih Büyük Taaaruz'un başlangıcıydı. Atatürk Celâl Bayar'ı Genel Müdür olarak seçti. İş Bankası 1milyon sermaye ile kuruldu, ödenmemiş sermayeler 28 Şubat 1926'ya kadar ödendi.

Atatürk sermayenin eksikliğinden çekinip cesareti kırılanlara şöyle söylemişti
“Sermayenin azlığına bakarak cesaretiniz kırılmasın! Böyle kurumlar için en kuvvetli sermaye, zekâ, dikkat, iffettir; teknik ve metodik çalışmasını bilmektir. Bu inançla işe sarılınız, mutlaka başarırsınız! ...Bu işte başarı kazanmayı, eğer şahsî bir onur meselesinden daha ileri, millî bir gurur, millî bir onur meselesi yaparsanız çalışmak için, amacınıza ulaşmak ve daha yükselmek için muhtaç olduğunuz ateşi, enerjiyi bol bol yüreklerinizde bulacaksınız!” (Cumhuriyet Gazetesi 27.8.1934). (1924 yılındaki sözü gazetede geçmektedir)
1927 Yılında İtibar-ı Milli Bankası ile birleşen İş bankası, 1929 senesinde ise sermayesi 5 milyon tl ye çıkacaktı.
Katkıları
İş Bankası'nın 14 yıldaki bazı önemli yatırımları :

1.Ziraat Bankası ve Sümerbank ile Türkiye şeker fabrikaları kuruldu.
3.Istanbul Liman Şirketi ve Izmır Liman Şirketi kuruldu.
4.Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi kuruldu
5.Bursa dokumacılık Trikotaj Türk Anonim şirketi kuruldu.
6.Alpullu, Eskişehir,Turhal Şeker fabrikaları kuruldu.
7. Maden Kömürü İşleri şirketi kuruldu.
8.Ankara Un Ekmek TAŞ kuruldu.
9. Ankara Palas Otelcilik TAŞ kuruldu
10. Malatya Bez Iplik fabrikaları kuruldu.
11. Kibrit ve Ispirto tekelleri alındı.
12. Ergani Bakır Şirketi kuruldu
13. Kilimli Kömür şirketi kuruldu
‘…Atatürk, Celal Bey'i çağırıyor ve bu sefer ona doğrudan doğruya konuyu açıyor. Celal Bey yine her ne emrederse yapacağını tekrarlıyor. Bu sefer Atatürk:
- Ama Vekilliği terk etmek lazım gelecek, diyor. Atatürk bu sefer daha ileri gidiyor:
- Mebusluğu da bırakman lazım gelecek.
- Bırakırım, Paşam...
O vakit Atatürk, Celal Bey'in omzunu tutuyor:
- Haydi işe başla, göreceksin muvaffak olacaksın, diyor ve şu sözleri ilave ediyor:
- Bu iş için lazım gelen bütün kaliteler sende vardır. Ben senin namusuna ve ahlakına kayıtsız itimat ederim.’
(Munir Hayri Egeli’nin aktarımıdır)
Recenthistoryofworld

Hazırlayan :

@alperenzl

Politik Değildir - Non Political

Ocak 05, 2021

Biz ki İstanbul şehriyiz,
Seferberliği görmüşüz:
Kafkas, Galiçya, Çanakkale, Filistin,
Vagon ticareti, tifüs ve İspanyol nezlesi
bir de İttihatçılar, bir de uzun konçlu Alman çizmesi 1914’ten 1918’e kadar yedi bitirdi bizi.’

There’s a war going on in Europe,
So I’ve heard from newspaper talk;
But the only one I’m having
Is with influenza at the park”

Nazım Hikmet’in ‘Can Düşmanı’ saydığı bir Amerikalı deniz subayı olan John Culberson’u bir araya getiren belki de 2 şey vardı. Savaş karşıtlığı ve İspanyol gribi.

1917 yılının sonları ve 1918 yılının başları arasında gazeteler her gün Ispanya'daki İnfluenza yı yazıyordu. Aslında bu tüm Dünya’ya yayılsa da İspanya dışındaki Avrupa Devletlerinde ve ABD’de savaştan dolayı sansür uygulandığı için sadece İspanya’da görüldüğü kanısına varılmıştı ilk başta ve bundan dolayı salgının adı ‘İspanyol Gribi’ olmuştu. İlk başlarda ise Büyük devletlerin İspanya’daki temsilcileri verdikleri demeçlerde bu hastalığın çok zayıf ve etkisiz olduğunu yazıyor, ve mide rahatsızlığı gibi olduğundan bahsediliyordu fakat daha sonraları özellikle ABD basını telaşa kapılmıştı.İspanya’da bir günde 550’den fazla insanın Bu hastalıktan dolayı hayatını kaybettiği yazılıyordu. İnsanlara artık hastalığın alaya alınacak yeri geçtiğini söyleseler de insanlar rahat kalmak için ilk açıklamaları daha fazla önemseyecekti ve bunun bedeli ise ileride çok ağır bir biçimde hissedilecekti. Hastalığa her ne kadar sansür uygulansa da Avrupa ülkelerindeki geri kalan halkın bunu fark etmesi pek de uzun sürmeyecekti.Kısa süre içinde İngiltere, Fransa ve Almanya’da okullar tatil edildi. Hastalık özellikle Fransa da o kadar çabuk ilerlemişti ki bazı şehirlerin nüfusunun yarıdan fazlası hastaydı. Hastalığın nereden geldiği ise bir soru işareti lle damgalıydı ve tartışmalara sebep oluyordu. Gelen şiddetli reaksiyon ile ülkeler birbirlerini işaret etse de (Özellike İtilaf ve İttifak bloğu arasında) oklar İspanya’yı gösteriyordu. Hatta hastalığın İspanya’nın havasından dolayı çıktığı bile söylenir olmuştu.

Hazırlayan :

@alperenzl

Politik Değildir - Non Political

Ocak 05, 2021

Çoğunuz tarih derslerinde Fransız Devrimi anlatılırken şu sahneyi kafanızda canlandırmışsınızdır. Fransız halkı İsyan etmiştir, halkın ‘Ekmek İstiyoruz!’ demesi hakkında haber Hanedana gider. Fransa Kraliçesi Antoinette ise oldukça rahat bir şekilde şunu demiştir: ‘Ekmek yoksa pasta yesinler.’ Peki ya demiş miydi ?

Antoinette gençliğinden beri birçok dedikodunun kurbana olan bir hanedan mensubuydu. Muhtemelen bu iddia da onlardan biriydi. Kraliçe isyana giden bu süreç içerisinde her ne kadar yaşam tarzından ödünler vermese de, alt tabakanın sorunları için dostlarına mektuplar yazmıştı yani bu sürece tamamen kayıtsız değildi. Bu söz ise Antoinette’den 100 yıl önce yaşamış olan başka bir Kraliçe’ye aitti.
Bundan ise J.J Rousseau ‘Toplum sözleşmesi’ kitabında bahsetmişti. O zaman ise Anroinette ise 9 yaşındaydı. Antoinette her ne olursa olsun ölümünden sonra hep bu cümle ile anıldı. Yüksek ihtimalle hiç söylemediği (günlük konuşmaları tamamen kayıt altına alınamadığı için yüksek ihtimalle diyorum) bir sözden dolayı Dünya Tarihi’nin en kötü ününe sahip oldu. Bu onun her ne kadar alt tabaka için kayda değer adımlar atmadığı gerçeğini değiştirmese de anlatıldığı gibi tamamen de şımarık ve kayıtsız bir Fransız hanedan mensubu da değildi.

Hazırlayan :

@alperenzl

Politik Değildir - Non Political

Ocak 05, 2021

Eski Dünya’nın çok kültürlü ve zengin şehirlerinden biri olan İskenderiye, iki büyük medeniyetin, Mısır ve Yunan kültürünün bir karışımıydı. Şehrin adı M.Ö 332 yılında onu kuran Büyük İskender’den geliyordu. İskenderiye de Hem konumundan dolayı Mısır kültürünü hem de İskender’in Helenistik kültürünün bir bileşimi haline gelmişti. Çok büyük toplanma alanları, geniş yolları ve çok sayıda tapınağı ile o dönemin refahının en yüksek olduğu yer sayılabilir. Her ne kadar daha sonra Helenistik kültür Mısır kültürüne ağır bassa da azınlıkta olan Mısır, hatta belirli bir ölçüde Yahudi kültürü de entelektüeller ve halk arasında yaşatılmıştı. Hızla gelişen şehir daha sonra inşa edilen çok büyük bir liman ile hem ekonomik anlamda büyüyecek hem de Kültür alışverişi artacaktı. Hatta II.Ptlolemaios döneminde şehir, Roma’yı geride bırakacak seviyeye gelmişti. Şehir daha sonra birçok ülke arasında el değiştirse de uzun bir süre boyunca etkisini korudu.

Yaşam nasıldı ?
1.Endüstri
Şehir liman çevresindeki dokuma, kereste, gıda takası sayesinde iyi bir gelir elde ediyordu.
2.Teknoloji
Şehre birçok alim ve meraklı insan geliyordu, en kalıcı olanı ise Hipparkos’tur, kendisi rasathanesinde çalışmalar yaparak Dünya, Güneş gibi gök cisimlerinin mesafeleri için teoriler geliştirmeye çalıştı.
3.Din
Din bakımından Yunan kültürü şehre hakimdi. Daha sonra ise bunlar Mısır tanrıça ve tanrıları ile karıştırıldı. Dini törenler oldukça canlı ve tapınakları görkemliydi(Resim 2)
4.Eğitim
İskenderiye Antik Dünya’nın en büyük ve önemli kütüphanelerinden birine sahip olmakla beraber, bunlar Yunancaydı. Bu ise Mısırlıların ve Yahudilerin erişimini zorlaştırıyordu, bu bugünden bakınca önemli bir eksik gibi görülebilir ama O zamanki Yunancayı şimdinin Almanca ve İngilizcesine benzetebiliriz. Akdeniz Uygarlıkları için bir nevi ortak bir ağ oluşturuyordu.
5. Ordu
Ordu avam tabakasından toplanıyordu. Ordular İskender’in taktiklerine göre düzenlenmişti. Forma ve zırhları da önemli ölçüde benzerdi.

Hazırlayan :

@alperenzl

Politik Değildir - Non Political

Ocak 05, 2021

Hangi tarafın galip geleceğine dair olan fikrî kanaatimi söylemek istemem. Nazik ve mühim bir devre içinde bulunduğumuza şüphe yoktur. Almanlar büyük ve hayrete şayan bir saldırışla birçok Fransız kalelerini çiğneyerek sağ kanadı ile Paris'i geçip Fransız ordusunu, arkası Isviçre olmak üzere, sıkıştırdı. Bunun, Almanların biricik maksadı olduğunda ve ona da muvaffakiyet elverdiğine herkes aynı fikirde idi. Bütün kâinat ve herkes, artık son ve katî meydan muhaberesine ve onun neticesine intizar ediyordu. Halbuki bu neticeye karşılık Alman ordularının Fransız ordusu karşısında geri çekildiği görüldü.

Şarkta Ruslarla Almanlar arasında cereyan eden vakalarda Ruslar bozuldu. Fakat güneyde Rusların pek üstün kuvvetleri karşısında Avusturya ordusu çekiliyor. Batıda Fransız ordusu taarruza hazır. Binaenaleyh Alman ordusu serbest değil. Şarkta Rus ordusu üstün ve Avusturya Ordusu Çekilmeye mecbur.
Vaziyeti şöyle tefsir edebiliriz : Almanlar Fransız ordusunu katî meydan muhaberesiyle henüz mağlup edemeyeceklerini ve Avusturya ordusunun üstün Ruslar karşısında daha ziyade karşı duramayacağı görerek, garpta büyük ordu ile geri çekilerek nispeten doğuya yaklaşmak ve sonra Fransiz ordusu karşısında bir müdafaa ordusu terk ederek geri kalan ordularıyla doğuya dönüp, Avusturya ordusu ile birlikte Rus ordusunu vurmak istiyorlar.
Pek güzel ! Fakat bu defa Rus ordusu geriye, doğuya doğru çekilmeye başlarsa ve bu orduyu yakalayıp ezmek mümkün olmazsa ve diğer taraftan Fransız ordusu karşı koymak için (mukavemet) için yardım istemeye mecbur olursa, bu defa yine doğuda Ruslara karşı bir müdafaa kuvveti bırakıp batıya mi dönecek ? Ve böyle mekik gibi bir doğuya, bir batıya gide gele Alman ordusunun hali ne olur ?

Hazırlayan :

@alperenzl

Politik Değildir - Non Political

Ocak 05, 2021

Şili siyasi çekişmelerin özellikle 1960’lı yıllarda belki de en çok hissedildiği yerdi. Bu sırada ülkedeki sol partiler birleşerek Unidad Popular (Halk Birliği) adında bir seçim birliği oluşturdular. Bu Seçim birliğinin hedefi Şili’yi sosyalist bir çizgiye oturtmaktı, devletleştirme, toprak reformu gibi hedefleri vardı. Salvador Allende’yi lider olarak görüyorlardı. 1970 Şili seçimlerinde ise Unidad Popular %37 oy almıştı, Hristiyan Demokratların adayı olan Radomiro Tomic %28, Muhafazakar aday Jorge Alessandri ise %35 oy almıştı. Seçimde ABD’nin Hristiyan Demokratları desteklediği söylense de bu, tam olarak bilinememekte ve tartışılmaktadır. Allende İktidara geldikten hemen sonra Devletleştirmelere başlamıştır.

Seçimde etkisi olup olmadığı bilinemese de bu, Eisenhower’ın ‘Domino’ teorisini haklı çıkarak nitelikteydi, Amerika Kıtasında Küba’dan sonra Şili de sosyalist yönetime geçmişti. Devletleştirme politikasından sonra sanayilere ‘Aréa De Propiedad Social’ adı verilmişti. Bu dilimizde ‘Toplumsal Mülkiyet alanı’ anlamına gelmektedir. 15 yaşından küçük olanlara ve gebe olan kadınlara günlük yarım litre süt dağıtmak gibi sosyal politikalar uygulandı. Toprak dağıtımı da halk üzerinde etkili olmuştur, fakat bir süre sonra Dış baskılara artık dayanamayan Allende, 1972 yılında ‘Danışma Koşulu’ nu koymak zorunda kaldı ve artık Allende Yaptığı Devletleştirme politikası için Parlemento’dan izin almak zorundaydı. Parlemento’da ise Liberal ve Muhafazakarlar çoğunlukta olduğu için istediği politikaları uygulayamamıştır.

UP 1973 şeçimlerinden de zaferle çıksa da Rakipleri ‘Demokrat Koalisyon’ adı verilen bir birlik kurdu. Allende zaferle çıksa da %43 oy alabilmişti. Çoğunluk rakiplerinin koalisyonundaydı. Çoğunlukta oldukları için mecliste Hristiyan Demokratlar ve ‘Demokratik Koalisyon’ ‘Şili Demokrasi'sinin kırılmakta olduğunun bildirgesi’ adlı bir kararı çıkardılar. Allende’yi diktatörlük kurmak ile suçlasalar da Allende ise kararın iç karışıklık çıkarmak üzere alındığını söylemişti. 1973 Ağustos’unda Augusto Pinochet’i Allende Şili Silahlı Kuvvetleri
Başkomutanlğı’na getirdi.

Pinochet ise 11 Eylül 1973 günü Darbe girişiminde bulundu. İlk önce Şili Başkanlık Sarayı ‘La Moneda’ bombalandı. Daha sonra ise Kara kuvvetleri saldırıda bulundu. Muhafızlar ile çıkan çatışmadan sonra Allende İntihar etti. Kendini Devlet Başkanı olarak ilan eden Pinochet Şili’yi 1990 yılına kadar diktatörlükle yönetecekti. Bir sonraki gönderide Allende’nin biyografisini yazmaya çalışacağım, takipte kalın.
ABD Destek Vermiş miydi ?
Allende’nin Marksist olması sebebi ile 1970 seçimlerinin öncesinde de Amerika’nın rakiplerine yardım yaptığı söylenir. Fakat Şili Darbesinde Abd’nin etkisi olduğu belgeler ile doğrulanmıştır. Açılan Abd arşivlerinde Allende’nin başa geldiği 4 Eylül 1970 seçimlerinden 1 ay sonra 16 Ekim 1970 tarihindeki Cia raporunda Şili'de darbe yapılması için çalışmalara başlanması emrediliyordu. 9 Ekim 1973'te Nixon ile danışmanı Kissinger arasında telefon görüşmesinde Nixon, darbenin başarıya ulaşmış olmasındaki mutluluğu dile getiriyor ve "darbenin başarılı olması için gerekli koşulları yarattıklarını" söylüyordu.
Kissinger Şili Darbesi hakkında şunları söyledi:
‘Ülkesinin insanlarının sorumsuzluğu yüzünden bir ülkenin komünist olmasına seyirci kalamayız. Meseleler, Şilili seçmenlerin kararına bırakılamayacak kadar önemlidir.’
İlginç bir Bilgi: Bugün Allende’nin İstanbul’da, Özgürlük Parkı’nda Mustafa Kemal Atatürk heykelinin yanında bir heykeli bulunmaktadır.

Hazırlayan :

@alperenzl

Politik Değildir - Non Political

Ocak 05, 2021

Balkan Savaşları'nın bitiminde Osmanlı Devleti son olarak Sırbistan ile antlaşma yapmıştı. Görüşmede Kalan Türklerin sorunları konuşulmuştu, bu sorun daha birçok anlaşmazlığa sebep olacaktı. Bu sorundan dolayı Enver Paşa'nın emri ile, Teşkilat-ı Mahsusa Batı Trakya'nın Bulgarların eline geçmemesi için bu devleti kurmuştu. Devlet, 31 Ağustos 1914 tarihinde kurulmuştu.

Ikinci Balkan Savaşı Sırasında (Bu konuyu daha sonra geniş bir şekilde inceleyemeye çalışacağım) Osmanlı Ordusu, Önceki antlaşmalarda sınır hattı olarak belirtilen "Midye-Enez Hattı" 'nı aşarak Batı Trakya'yı kurtarmıştı. Fakat bir sorun vardı, Ingilizler ve Ruslar Türklerin daha fazla ilerlemesini istemiyor, Meriç Nehri geçilirse savaş çıkar deniliyordu. Daha önce de Edirne'nin asla Türk hakimiyetine girmeyeceği söylenmişti. Osmanlı Ordusu bu karardan sonra durmak zorunda kaldı. Edirne kurtarılsa da, Batı Trakya Bulgaristan sınırları içinde kalmıştı, fakat bu antlaşmayı Batı Trakya hükümeti tanımadığını ilan etmişti! Bulgaristan Saldırıya hazırlanıyordu. Nitekim Sait Halim Paşa iç çekişmelerden çekinerek devletin bir savaşa daha sürüklenmesini istemediği için bölgenin terkedilmesi adına Batı Trakya Hükümeti'ne baskı yapıyordu. 29 Ekim 1913'te yapılan Antlaşma'yı Batı Trakya Hükümeti tanımış ve böylece tarihe karışmıştır.

Devletin yönetim şekli Cumhuriyetti. Osmanlı yasa tüzükleri kabul edilmişti. Devletin 30.000 kişilik Ordusu olup bir de Emanuel Karasu tarafından Fransızca "Indépendant" adlı bir gazete çıkartılmaya başlanmıştı.

Hazırlayan :

@alperenzl

Politik Değildir - Non Political

Ocak 05, 2021