1-İngilizler, hükumetin başarılı politikası sayesinde savaşmaya çok kararlı hale geldi.

2-İngiltere, halkı bir şekilde emniyete almak için çok iyi calıştı metrolar sığınak olarak kullanıldı.


3-Almanlar her ne kadar savaşta olsalar da halkın savaşa isyan etme olasılığından kaçınmak için sivil harcamalara ciddi öncelikler verdiler, savaş baslangıcında çok fazla düşman olsuğu için ciddi artışlar yapsalarda Fransa'nın düşünşünden sonra 1944 yılına kadar ayırabileceklerinin çok altında bir bütçeyle orduyu donattılar. Bunu aşşağıdaki görselden ülkelerin uçak üretim adetlerinden anlayabilirsiniz.(Kaynak: Wikipedia)


4-İngilizler radar teknolojisinde gelişmiş durumdaydılar ve ellerindeki uçakları maksimum verimde kullandılar.

5-Savaş Britanya üzerinde olduğu için Alman uçakları oraya gidene kadar depolarındaki yakıtın ciddi miktarını tükettiler ve havada çok kalmadan geri dönmek zorunda kaldılar.

6-Savaşta İngilizler avcı uçakları kullandılar, Almanlarsa avcı ve bombardıman uçakları 1 bombardıman uçağının maliyetinin avcı uçağından çok daha fazla olması Almanya tarafını daha çekinceli hale getirdi.

7-Hava şartlarının kötü olması da Almanlar için ciddi bir dezavantaj teşkil etti.

Hazırlayan :
Politik Değildir - Non Political



Almanya'nın taarruzu sonrası Fransa'nın düşmesi, Avrupa'da Almanya ile Britanya'yı baş başa bıraktı. Almanlar İngilizlerin savaştan kaçacağını düşünse de öyle olmadı. Almanlar için savaşı bitirmek için tek yol kaldı o da Britanya'yı savaş dışı bırakmak. Olası bir askeri harekat için zaten geçmişten beri çok ciddi bir istihbarat toplanmıştı ama Fransa'daki çok hızlı gelen zafer ve savaşın planlandığından erken başlaması işleri çıkmaza soktu. Kara Kuvvetleri ve Deniz Kuvvetleri bir türlu anlaşamadı. Deniz Kuvvetleri dar bir alana yapılacak bir çıkarmada güvenliği sağlama şansımız var ama geniş alanda yok diyordu, Kara Kuvvetleriyse böyle bir harekatı intihar olarak adlandırdı. H*tler'in de olası bir yenilgide ciddi kayıp vermekten çekinmesi ve Hermann Göring'in Hava Kuvvetleriyle ilgili uçuk vaatleri sayesinde bir çıkarma harekatından kaçınıldı ve İngilizlerin bombardımanlarla pes ettirilmesine karar verildi.



Başta yalnızca askeri hedefler vuruluyordu ama bir bombardıman uçağı yanlışlıkla sivil bir hedefi vurdu İngilizlerde misilleme olarak Berlin'i vurunca artık askeri sivil ayrımı ortadan kalktı. Britanya'ya durmaksızın bombardıma uçakları akın etti ve ciddi hasarlar verdiler ama bu savaşta istenilen etkiyi oluşturmadı bunun nedenini bir sonraki gönderide açıklayacağım.

Hazırlayan :
Politik Değildir - Non Political

 -Ermeni isyanı için bir sebep mevcut değildir.


Çünkü büyük devletler tarafından Türkiye'ye yaptırılan ıslahat tesirini yeni yeni göstermeye başlamıştı. Ermeniler parlementoda mevkiye sahiptiler. Hatta zamanında Nazır bile oldular. Devletin tab'ası ile aynı sosyal ve siyasi haklara sahiptiler. Memleketlerindeki asayiş Fransız generali Baumann tarafından yetiştirilmiş olan jandarmalar tarafından sağlanıyordu.
Ele geçirilen vesikalardan, beyannamelerden, silahlardan anlaşılıyor ki, isyan uzun zamandan beri hazırlanmış ve Rusya tarafından finanse edilmişti.
Ermeniler, cephede Ruslar tarafından durdurulmuş olan Türk ordusunun yanlarına ve gerilerine tesir etmek ile yetinmiyor, bu bölgelerdeki müslüman halkı da silip süpürüyordu. Şahidi bulunduğum Ermeni mezalimi, üstelik Türklere yukletilmek istenenden cok daha feci idi.

Ermeni tehcirinin, Türklerin hıristiyanlığı ezdiği şeklinde propaganda evvelden düşünülmüş, her turlu sertlikten kaçılmaya çalışılmıştı.Türklerın buna hakkı varmış. Propaganda b aşladı.Yabancı memleketlerin her tarafında da bu budalalığa inanıldı

Bu davada doğuyu tanıyanlardan sadece Talat Paşa'nın düşmanları söz söylemiş gibi duruyor,böylece Ermeniler mazlum,madur olarak gösteriliyordu. Bu hususun düzeltilmesi lazımdır. Seferberlık sırasında Ermenilerde Rus tufeklerı bulundu ve Türkiye Ermenılerı ile Rus Ordusu Komutanlığı arasında kararlaştırılmış bir anlaşmanın metni Türk Ordu komuntanının elıne geçti. Bu vesikaya göre Ermeniler, sabotaj yapmayı ve Türk kıtalarının gerilerine taaruz etmeyi kabul ediyorlardı İsyan adı geçen vesikalarda yazıldığı gibi tatbik edildi. Türkler, isyan için Ermenilere hiçbir vesile vermediler. Bu yüzden hadiselerin büyük kabahati Ermenilere aittir.


Bu hadiselerde Türklerin durumu takdir edilmelidir. Zalim, fakat görünüşte dindar Ermeniler, Türklere karşı feryat ediyor ve şikayette bulunuyorsa, onlara "sizin daha önce yaptığınız gibi" cevabını verilmelidir."
Katil Teylaryan'ı beraat ettiren hakim doğuda anlaşılamayacaktır. Katilin akli dengesinin tam olmadığına kimse inanmayacak ve cinayet, cinayet olarak kalacaktır

Hazırlayan :
-Politik Değildir - Non Political

Talat Paşa savaş bittikten sonra Ilk önce Sivastopol'e oradan da Berlin'e geçti, artık siyasi kariyerinin bittiğini söylüyor Enver ve Cemal gibi siyasi faaliyetlerde bulunmak istemiyordu. Berlin'de yaşadığı yer eski bir Sadrazam'a göre sefalet içinde bir yerdi. Paşa'nın yakın arkadaşı Cemal Azmi Talat Paşa'nın oturduğu yerin yakınına bir dükkan açmıştı. Talat Paşa sıklıkla buraya gelir eski yoldaşları Bahaedddin Şakir bey ve Cemal Azmi ile sohbet eder geri kalan zamanını da anılarını yazmak ile geçirirdi. 



Yine böyle bir günde Berlin sokaklarında yürür iken bir Ermeni tarafından arkasından vuruldu. Ölmeden birkaç gün önce Hamid Bey onu uyarmış Talat Paşa ise "Alında ne yazar ise o olur Hamid, elem çekme" demişti. Onu vuran Ermeni'nin adı Salomon Teyleryan'dı vurduktan sonra bir Alman tarafından yakalanmıştı mahkemeye çıkarıldı ve beraat etti, daha sonra Güney Afrika'ya gitti ve orada bir kahve kralı oldu. 



 

Talat Paşa'nın cenazesi büyük bir kalabalık ile beraber gömüldü yanında yalnızca Türk nüfus yoktu birçok Alman sivil ve asker eski müttefiklerini son yolculuğuna uğurlamaya gelmişti. Cenazesinde Osmanlı ordusunda çalışmış ve o sıralar Bavyera Harbiye Nazırı olan Von Kress heyecanlı bir konuşma yaptı. Daha sonra ise Bahaeddin Şakir bey heyecanlı ve üzüntülü bir konuşma yapmıştı, su sözler ile bitmişti : 


-Paşam... sen bir ideal uğruna öldün. Emin ol ki, biz de arkandan geleceğiz. Korkmuyor ve irkilmiyoruz. Yaptıklarımızın hesabını Allah ve millet huzurunda vermeye her zaman âmadeyiz. Nur içinde yat ve bizi bekle!

Bahaeddin Şakir bey de birkaç gün sonra Cemal Azmi ile beraber Ermeniler tarafından vuruldu, sözünü tutmuştu.

Bu sıralarda mahkeme bu davada Ermeni olayları hakkında kararlara varıyordu, Bronsart Paşa'nın buna itirazı ve bu konulara bakışı önemlidir, şöyle demişti :

-Teyleryan davasında dinlenen şahitler ya hadise hakkında ifade veremeyecek yahut tahkik edilen hadiseleri başkalarından işitmiş kimselerdir. Hakikati gören kimse mahkemeye çağrılmamıştır. Türkiye'deki Ermeni mezalimi sırasında bu vak'aların cereyan ettiği yerlerdeki Almanlar neden dinlenmemişlerdir?

Hazırlayan :
-Politik Değildir - Non Political

Bu sıralarda başlarında çok cesur olan kabiliyetli başbuğlar vardı. Kuman-Kıpçaklar 1091 yılında Bizans ile ittifak yaparak, Peçenekleri imha ettiler. Bu suretle Bizans mutlak bir felaketten kurtulmuş oldu. Daha sonra bir grup Kuman-Kıpçak Kapuç adlı bir başbuğ idaresinde Macaristan içlerine kadar sokuldu. 1093 yılında tekrar Kiyef knezliğine saldırıp, Toreçsk şehrini aldılar.


1094 yılında Kuman-Kıpçaklar ile Rus knezleri arasında barış yapıldı. Bu barışın en önemli maddesine göre Kuman-Kıpçak başbuğu Tugorkan’ın kızı ile Kiyef knezi evlenecekti.Bu suretle Karadeniz’in kuzeyinde bir süre barış sağlanacaktı. Fakat bu barış uzun sürmedi.Knez Vladimir Monomach’ın Kuman-Kıpçak elçilerini haince öldürmesi üzerine, tekrar Kuman-Kıpçak orduları Rus topraklarına girdi. Hatta başbuğ Benek (Bonyak) bir Pazara kşamı ani olarak Kiyef’e kadar yaklaşıp Knez’in köşkünü yakmıştı.

Diğer başbuğ Tugor han ise Pereslavl şehrine hücum etti. Fakat şehre yardım için gelen Rus knezleri Tugor Han’ı yenerek öldürdüler. Bu arada damadı (Svyatopolk), TugorHan’ı na’şını Kiyef’e götürerek merasimle gömdü. Kuman-Kıpçaklar derhal bu yenilginin acısını ani bir baskınla aldılar. Başbuğ Küre, Kiyef şehrine kadar geldi. O zamanki vekayinameyi yazan vak’anüvisin bulunduğu manastıra kadar giren Küre, kıymetli olan bütün eşyaları götürdü.

Daha sonraki yıllarda Kiyef ve Çernigov Knezlerinin Kuman başbuğlarının kızı ile evlendiğini görmekteyiz. Bundan sonra kısa bir müddet barış dönemi yaşandı. Volınya knezi David İgoroviç, Kuman-Kıpçaklarla ittifak yaparak 1099’da Macarlara karşı sefere çıktı.Macarlar, ağır bir zayiata uğratıldı. Arkasından Ruslar ile Kuman-Kıpçaklar arasında “Sakov”barışı yapıldı. Fakat bu barış da kısa sürdü ve Kiyef knezi Svyatopolk 1103’te Kuman-Kıpçakları Suteni nehri kıyısında ani bir baskınla yendi. Bu mağlubiyetin de acısını unutmayan Kumanlar, arka arkaya üç yıl Rus topraklarına akın yaptılar ve pek çok ganimet aldılar.

1110’lu yıllarda kabiliyetli başbuğlarını birer birer kaybeden Kumanlar, artık zayıflamaya başlamıştı.

Hazırlayan :
Politik Değildir - Non Political

 Doğudan gelen K’i-tan baskısı ve otlak darlığı sebebiyle İtil nehrine doğru ilerlediler (1030) ve Uzlar’ı Balkanlar’a doğru ittiler. 1064 yıllarında Uzlar’ı kesinolarak mağlubiyete uğrattıktan sonra Karadeniz’in kuzeyine yerleştiler. Bu tarihten sonra Doğu kaynaklarında Karadeniz’in kuzeyi ve Hazar Deniz’inin kuzeyine Deşt-i Kıpçak denmeye başlandı.

 



Kuman-Kıpçak Karadeniz’in kuzeyine gelir gelmez kendilerinden önceki Peçenek veUzlar gibi Rus knezleri ile mücadele etmek zorunda kaldılar. İlk mücadele Preyeslav kneziVsevolod ile oldu. 1055 yılında iki taraf barış yaptı. Bu sırada Kuman-Kıpçaklar’ın başbuğunun “Boluş” olduğunu görmekteyiz. Boluş’tan sonra 1061 yılında, Rus vekainamelerinde geçen adıyla İskal adlı başbuğ idaresinde, Kıpçaklar Ruslar’ı fena halde yendiler. Daha sonra Ruslar’ın Kıpçaklar’a karşı Peçenek ve Uzlar’ı koruması üzerine 1068 yılında Kıpçak orduları tekrar Rus arazisine girip Kiyef yakınındaki Alta ırmağı üzerinde birleşmiş Rus ordusunun çok ağır bir mağlubiyete uğrattılar. Bu yenilgi neticesinde Kiyef’tekarışıklıklar çıktı. Knez İzyaslav Lehistan’a kaçmak zorunda kaldı. Kuman-Kıpçaklar daha sonra Çernigov knezliğine kadar sokuldular. Bundan sonra Rus topraklarına arka arkaya Kuman-Kıpçak hücumlarını görmekteyiz. Bu akınlarda Kuman-Kıpçaklar 1071’de Rostovtsev ve Neyatin bölgesine, 1079’da “Voin” kasabasına, 1080’de ise Novogrod sahasına kadar ilerlediler. Bu sırada Kuman-Kıpçak hakimiyeti Don-Dnester bölgesi ağırlık merkezi olmak üzere Balkaş-Talas havalisinden Tuna ağzına kadar geniş bir sahayı kaplıyordu.Kafkaslar’da Kuban sahası ile kuzeyde İtil Bulgarları ülkesine kadar uzanıyordu. Kuman-Kıpçak akınları 1080-1090 yılları arasında da devam etti. Bu akınlar Rus şehirlerine kadar uzanmakla birlikte, sebepleri Rus knezlerinin davetidir. Hatta bazı akınlarda Rus şehirleri dahi yağmalanıyordu. Ayrıca Rus knezleri tahta çıkar çıkmaz, Kuman-Kıpçaklarla barışı korumak için onlara, altın, kumaş ve sürü gönderiyorlardı.

 




Bu arada 1087 yılında Peçenek başbuğu Tatuş’un ittifak teklifi üzerine Kumanlar Tuna nehrini geçerek Balkanlar’a doğru ilerlediler. 1090 yılından itibaren Kuman-Kıpçaklaren parlak devirlerine girdi.

Hazırlayan :
Politik Değildir - Non Political

 9. asırdaki, Doğu Avrupa’da Peçenek ile başlayan kaynaşmada, batıya yayılmanın son halkasını Kuman-Kıpçaklar teşkil eder. Kaynaklarda en çok Kuman adı ile zikredilmesine rağmen, birçok farklı söyleniş şekli vardır. Kumanlar’a Ruslar “Polovets”, Bizanslılar ve Latinler “Kumanos, Kumanon, Cumanus, Komani”, Almanlar ve diğer batılı milletler“Khartes” Macarlar “Kun”, Müslümanlar Kıpçak demişlerdir.




Kuman ve diğer bütün farklı zikredilişler, genellikle, sarı-açık sarı saman rengi, sarışın gibi anlamlar ifade ederler. Bundan anlamaktayız ki Kumanlar gerçekten, beyaz tenli, kumral sarı saçlı idiler. Bu isim onlara diğer Türk boylarından farklı olduğu için verilmiştir. Kuman ismi 885’ten itibaren İslam ve Gürcü kaynaklarında “Kıpçak” ismi ile geçmektedir.



Kuman-Kıpçaklar’ın menşei konusunda bir çok tartışmalar olmuş, özellikle tiplerinin,sarışın, kumral, mavi gözlü olması Hind-Avrupai ırktan geldikleri şüphesini doğurmuştur.Buna karşılık M.Ö. 2 yy.dan beri Tanrı dağlarının Kuzey yamaçları ile Isık göl dolaylarında oturan Wu-sunlar’ın da Çin kaynaklarında Kumral ve mavi-yeşil gözlü olduğu bilinmektedir.Diğer taraftan İslam kaynaklarında bildirildiğine göre 936 yılında Çin’de Liao (Moğol K’itan)adlı bir kavmin saldırıları sonucunda Kun adlı bir kavim Sarılar ülkesine çekilmiştir.Ayrıca 925 yılında Kansu Uygurlar’ı arasında Kun (Huna) adlı bir boyun da yaşadığıbiliniyor. Netice olarak İrtiş arasında Oğuzlar, Tobol ve İsim çevresinde Kıpçaklar, buradan Altaylar’a doğru Kimekler, Issık göl etrafında ise Karluklar bulunuyordu. Daha doğu da ise Sarı Uygurlar yaşamakta ve bunlara bağlı olarak ta bu civarda Kunlar varlığını sürdürüyordu.



Kunlar (Kumanlar), Moğol K’i-tanlar’ın baskısı sonucu, beraberlerinde Sarı Uygurlar’dan bir kütleyi de sürükleyerek, Cungarya’dan geçip, Karluk bölgesine geldiler.Oradan da Kuzey Kıpçak sahasına doğru ilerlediler. Aslında Kunlar’ın kuzeye doğru göçmelerinin sebebi güneyde Kara-Hanlı Togan Han tarafından sıkıştırılarak kuzeye doğru püskürtülmeleridir. Kuzeye yönelen Kunlar (Kumanlar), Kimekler’in bir kolu olan veTobol, İşim ırmakları arasında oturan, Kıpçaklar ile birleşip, Kuman-Kıpçak birliğini meydana getirdiler.


Hazırlayan:
Politik Değildir - Non Political